TÌM HIỂU VỀ PHẪU THUẬT THAY KHỚP GỐI TOÀN PHẦN

Phẫu thuật thay khớp gối toàn phần là một trong những phương pháp thành công nhất dùng để giảm đau, lấy lại phạm vi cử động và cải thiện khả năng đi lại, và những trạng thái khác của rối loạn gây đau gối, khi mà các phương pháp điều trị khác thất bại

 

Đây là phẫu thuật tái tạo lớn. Để có kết quả như mong đợi, bác sĩ phẫu thuật có kinh nghiệm cần sự hỗ trợ của đội ngũ bác sĩ phẫu thuật, bác sĩ gây mê, chuyên gia chăm sóc chuyên nghiệp, nhân viên vật lý trị liệu tận tâm và nhân viên trợ tá. Để tránh biến chứng cần môi trường bệnh viên kỹ thuật cao gồm đầy đủ thiết bị phẫu thuật cực kỳ tối tân thích hợp và thiết bị hồi sức tăng cường.
Nếu bạn được chỉ định phẫu thuật thay khớp gối toàn phần, tất nhiên bạn sẽ muốn biết nhiều về việc đó.

Lịch trình này có tính hướng dẫn, có thể có những thay đổi tùy người. Kết quả cuối cùng thay đổi ở những bệnh nhân khác nhau. Kết quả dựa trên những nhân tố khác nhau như nguyên nhân gây viêm khớp, tuổi tác và thể trạng chung của bệnh nhân, tình trạng khớp, ảnh hưởng của những khớp khác lên cơ thể, dù phẫu thuật trên một gối hay cả hai khớp gối đồng thời.

Dù không được đảm bảo bất kỳ phần nào cho bất kỳ phương pháp phẫu thuật nào, nhưng theo những báo cáo trên thế giới, phẫu thuật thay khớp gối toàn phần là một trong những phương pháp thành công nhất dùng để giảm đau, lấy lại phạm vi cử động và cải thiện khả năng đi lại khi mà các phương pháp điều trị khác thất bại

Mỗi ca phẫu thuật đều có những nguy cơ của nó. Bạn cần được hiểu biết với những nguy cơ và những điều thiếu sót này.
Tôi cần phẫu thuật hay không ?

Câu hỏi này được trả lời tốt nhất sau khi bạn đến khám với bác sĩ, nhưng bạn cần phẫu thuật ngay nếu có những chịu chứng sau :

- Đau ở khớp gối, đau nhiều hơn khi hoạt động leo cầu thang, đi bộ trên mặt đất phẳng.

- Đau ở khớp bị viêm quấy rầy giấc ngủ của bạn.

- Cơn đau ngăn cản bạn đi bộ ngay cả trong khoảng cách ngắn.

- Khớp dị dạng.

- Cứng khớp.

- Khớp không vững.

Buổi tư vấn đầu tiên

Khi đến tư vấn về cơn đau khớp gối, bạn nên hẹn trước trừ khi khẩn cấp, để khi đến bệnh viện, bạn không phải đợi.

Cần khoảng 1 giờ 30 phút cho buổi tư vấn đầu tiên. Thời gian này dùng để tìm hiểu chi tiết bệnh sử, thực hiện thông qua kiểm tra y khoa như chụp X quang và lời khuyên điều trị.

Từ những thông tin thu được, bảng thông tin khớp gối sẽ được chuẩn bị cho bác sĩ đánh giá. Sau khi xem qua bảng thông tin này, bác sĩ sẽ thảo luận phương thức điều trị phù hợp cho vấn đề khớp gối của bạn.

Xem xét phương thức điều trị những rối loạn khớp gối qua tuổi tác, bệnh sử, độ nặng nhẹ của cơn đau, những phát hiện của kiểm tra lâm sàng và X quang.

Ghi nhớ :

- Đề cập với bác sĩ nếu bạn dị ứng bất kỳ loại thuốc hay chất nào đó.

- Mang theo tên thuốc bạn dùng trị đái tháo đường, cao huyết áp, hen suyễn, thuốc giảm đau và viêm khớp.

- Mang theo hình chụp X quang trước đây, bảng xét nghiệm máu, những phát hiện kiểm tra của bác sĩ điều trị khác (nếu có).

X quang

X quang chất lượng tốt ở những vị trí khác nhau không có giá trị chẩn đoán chính xác và kế hoạch theo dõi sau này. Dựa vào những phát hiện X quang, phương pháp cấy dưới da được lựa chọn, quyết định những bước yêu cầu chỉnh hình dị dạng.

Do đó, nên chụp X quang dưới sự giám sát tiêu chuẩn của bác sĩ.

Những câu hỏi thường xuyên về thay mặt khớp gối

Nếu bạn được chỉ định phẫu thuật thay mặt khớp gối, bạn có thể muốn biết nhiều chi tiết hơn về nó. Chúng tôi liệt kê những câu hỏi thường được hỏi nhất về thay khớp gối toàn phần và những câu trả lời.

Hỏi : Vào độ tuổi nào thì đau viêm khớp bắt đầu ?

Trả lời : Trên 45 tuổi, khoảng 30% người chịu đau khớp do chứng viêm khớp.

Hỏi : Những loại của chứng viêm khớp ?

Trả lời : Có 2 loại viêm khớp chính. Thoái hóa khớp là mòn và rách sụn khớp do tuối tác và dùng khớp nhiều. Loại phổ biến khác là viêm thấp khớp biểu hiện như một loại bệnh dị ứng.

Hỏi : Vào độ tuổi nào việc thay khớp có thể thực hiện ?

Trả lời : Thay khớp thực hiện tốt nhất cho bệnh nhân độ tuổi trên 60. Cũng có thể giữa 40 và 60. Hiếm khi được thực hiện giữa độ tuổi 20 và 40. Không bao giờ thực hiện ở trẻ em.

Hỏi : Những vật liệu thường được dùng cho thay khớp là gì ?

Trả lời : Vật liệu thường được dùng cho thay khớp là thép không gỉ gọi là hợp kim Cobalt Chrome và một chất nhựa gọi là chất phân tử pholythylene siêu bền.

Hỏi : Thời gian phẫu thuật trung bình là bao lâu ?

Trả lời : Thời gian phẫu thuật thay khớp trung bình là 2 giờ.

Hỏi : Thời gian nằm viện trung bình sau khi thay khớp là bao lâu ?

Trả lời : Nằm viện trong 7 ngày sau khi thay 1 khớp. Cho cả 2 khớp thực hiện cùng lúc thì khoảng 2 tuần.

Hỏi : Chương trình tập luyện bắt đầu khi nào sau khi phẫu thuật ?

Trả lời : Bài tập trên máy tập thụ động liên tục CMP bắt đầu trong vòng 1 ngày sau khi thay khớp, trong khi đi bộ bắt đầu sau phẫu thuật 2 đến 3 ngày.

Hỏi : Có cần hỗ trợ khung tập đi hoặc gậy sau khi thay khớp không ?

Trả lời : Bạn cần sự hỗ trợ của khung tập đi hay gậy đi bộ sau khi thay gối tùy thuộc vào khớp khác bị ảnh hưởng ra sao.

Hỏi : Bệnh nhân tiểu đường, cao huyết áp, bệnh tim mạch có thể thay khớp không ?

Trả lời : Bệnh nhân đái tháo đường, cao huyết áp, bệnh tim mạch có thể được phẫu thuật thay khớp an toàn theo hướng dẫn y khoa.

Hỏi : Những phòng ngừa sau khi thay khớp là gì ?

Trả lời : Khuyên nên dùng toilet ngồi, tránh loại ngồi xổm, chạy bộ và thể thao nhanh sau phẫu thuật thay khớp. Đi bộ tốc độ vừa phải, được phép leo cầu thang và bơi lội.

Hỏi : Một bệnh nhân có thể được phẫu thuật thay khớp cùng lúc không ?

Trả lời : Thường làm mặt lại trên 1 khớp, nhưng nếu bệnh nhân khỏe, cả 2 gối có thể được thay cùng lúc.

Nếu được chỉ định phẫu thuật thay khớp gối, bạn có thể yêu cầu thực hiện :

Đánh giá tình trạng răng, lỗ tai, lỗ mũi, cổ họng và thận để kiềm chế sự nhiễm trùng.

1.  Chụp X quang vùng ngực.

2.  Điện tâm đồ (electrocardiogram – ECG).

3.  Điều tra :

- CBC, ESR, lượng đường máu khi đói và sau khi ăn trưa.

- Nhóm máu và nhân tố thuận tay phải

- Kiểm tra chức năng thận, gan.

- Xét nghiệm nước tiểu hàng ngày.

- Kiểm tra đặc biệt khi cần.

Nếu quá cân, bạn có thể được yêu cầu gặp chuyên gia dinh dưỡng hay được đưa một chế độ ăn kiêng mẫu để giảm cân.

Sau khi ước định bảng báo cáo, bạn sẽ tham khảo với bác sĩ điều trị về sự cân đối y khoa và bác sĩ gây mê về định lượng.

Trước khi phẫu thuật bạn sẽ làm quen với những bài tập được yêu cầu sau phẫu thuật.

Giảm đau trong và sau khi phẫu thuật

Đa số chúng ta sợ phẫu thuật, vì liên tưởng phẫu thuật với đau dữ dội. Vì thế, tự nhiên bạn sẽ thấy đau nhiều sau khi phẫu thuật.

Thông thường thay mặt khớp gây tê màng cứng được thích hơn. Cách này tiếp tục giảm đau những ngày sau phẫu thuật. Do thuận lợi của kỹ thuật, cơn đau sau phẫu thuật được giảm nhiều. Do đó bạn không cần thuốc giảm đau mạnh.

Gây tê màng cứng là kỹ thuật dùng ống nhựa rất mỏng chèn vào lưng. Qua ống này chất gây tê được tiêm trong khi phẫu thuật. Sau phẫu thuật, ống này được nối với cái bơm truyền chất máy tính hóa để điều khiển lưu lượng thuốc cần cho bạn giảm đau. Bác sĩ gây tê có liên quan sẽ trông coi thiết bị này.

Những thuận lợi của gây tê ngoài màng cứng :

- Nó an toàn cho người lớn tuổi bệnh đái tháo đường, cao huyết áp, bệnh tim, phổi.

- Bệnh nhân tỉnh trong khi phẫu thuật nếu họ muốn hoặc yêu cầu.

- Có thể ăn bằng miệng trong vòng 3 giờ sau khi phẫu thuật.

- Cách gây mê này được đổi liều nhẹ để kiềm chế cơn đau sau phẫu thuật. Việc này tiếp tục trong 3 ngày sau phẫu thuật, do đó tránh thuốc giảm đau mạnh thường có thể gây chứng khó tiêu, vị chua và tình trạng uể oải.

- Khi cơn đau giảm nhiều bệnh nhân có thể sắp xếp chương tập luyện sớm, dùng máy tập thụ động liên tục CPM.

Thường thì phẫu thuật tiến hành dưới băng garo do đó chảy máu rất ít khi phẫu thuật. Sau phẫu thuật thường có máu rỉ ra từ vết thương, vì thế bác sĩ thường truyền máu cho đa số bệnh nhân. Bạn cần sắp xếp 2 người thân khoẻ mạnh cho máu trước, để bảo đảm chất lượng máu tốt sau phẫu thuật.

Nếu độ haemoglobin đầy đủ và bạn dưới 65 tuổi, bạn có thể tự truyền máu. Tự truyền máu nghĩa là máu của chính bệnh nhân được lấy trước khi phẫu thuật và được dùng lại sau khi phẫu thuật. Thuận lợi trước tiên của cách này là có ít nguy cơ phản ứng liên quan đến truyền máu.

Chuẩn bị cho phẫu thuật :

Khi bạn quyết định ngày tháng phẫu thuật, cần đăng ký trước với bệnh viện.

Bạn chuẩn bị :

1.  Thư nhập viện theo ngày đề nghị.

2.  Thư đến bác sĩ khám trước phẫu thuật.

3.  Thư đến ngân hàng máu chuẩn bị cho tự truyền máu hay dùng máu hiến tặng.

Khi đăng ký nên đặt cọc một số tiền để xác nhận việc đăng ký trước.

Bạn được yêu cầu tự đến bệnh viện một ngày trước khi phẫu thuật.

Trong thư chấp nhận, bạn được yêu cầu ký tên đồng ý cho gây mê và phẫu thuật.

Bảng liệt kê những mục cần kiểm tra :

Ghi nhớ mang theo khi nhập viện:

- Tất cả những ảnh X quang.

- Tất cả những báo cáo xét nghiệm máu.

- Điện tâm đồ

- Ghi chú của những bác sĩ khác nhau.

- Đồ dùng vệ sinh cá nhân.

Nhớ không mang nữ trang hay giữ vật giá trị, tiền mặt theo.

Lịch trình

Ngày nhập viện

Vào ngày nhập viện, bạn sẽ được bác sĩ nội trú kiểm tra những báo cáo và sắp xếp chúng chính xác.

Bác sĩ gây mê khám và mô tả những phương pháp tiền phẫu thuật cho bạn.

Bạn có thể yêu cầu thuốc giảm đau đêm trước phẫu thuật và làm sạch ruột nếu cần.

Đêm trước phẫu thuật bạn nên dùng bữa ăn nhẹ và nếu phẫu thuật lên lịch vào sáng hôm sau, bạn không nên ăn thứ gì sau 12 giờ đêm.

Ngày phẫu thuật

Nếu phẫu thuật lên lịch vào buổi sáng, sẵn sàng sau khi đánh răng. Bạn sẽ được đưa tới phòng mổ đã được thông báo đêm trước.

Nếu phẫu thuật lên lịch buổi chiều, bạn được cho phép dùng trà, cà phê và bữa sáng nhẹ vào sáng sớm ngày phẫu thuật.

Có thể được uống thuốc vào sáng ngày phẫu thuật với vài ngụm nước và vài mũi thuốc tiêm trước khi bạn được mang đến phòng mổ.

Lúc thời gian được hẹn, bạn sẽ được mang đến phòng mổ. Trong khi được mang đến phòng mổ, nhớ :

- tháo răng giả

- tháo kính sát tròng

- tháo kính

- tháo nữ trang

- không mang tiền mặt hay vật có giá trị

Trong phòng mổ, bác sĩ gây mê sẽ đặt bạn dưới nhiều máy kiểm tra khác nhau và kiểm tra tim, độ bão hòa oxy và huyết áp máu. Trước khi bắt đầu gây mê, gắn một đường ống trong tĩnh mạch ở trước cánh tay để cung cấp những dược phẩm khác.

Khi thảo luận trước bạn sẽ được cung cấp loại thuốc gây mê phù hợp. Nếu gây mê ngoài màng cứng, bạn sẽ được ngồi và thắt lưng được lau sạch với chất khử trùng. Rồi sau khi làm tê da, một ống mỏng đưa vào lưng với một cây kim đặc biệt.

Khi được gây mê, một ống thông tiểu có thể được đặt để lọc đường tiết niệu.

Sự chuẩn bị thật sự cho phẫu thuật sẽ bắt đầu bao gồm vệ sinh chân và băng ga rô phần đùi. Chân bạn được làm sạch lần nữa với chất khử trùng và phủ lại với màng vô trùng.

Những bước phẫu thuật

Phẫu thuật thực sự gồm xem xét khớp gối qua vết mổ phần trước gối.

Phần sụn không đều ở cuối xương đùi, xương cẳng chân và xương bánh chè được cạo đi bằng cưa khoảng 8 đến 10 mm.

Phần nhân tạo được gắn vừa vào phần xương đã cạo với chất gọi là xi măng xương.

Sự căng thẳng của dây chằng gối được điều chỉnh để hình thức dị dạng trước phẫu thuật khỏi hoàn toàn.

Sau cùng, gối được lau rửa kỹ lưỡng với chất khử trùng. Một ống nhựa nhỏ chèn vào khớp để dẫn truyền máu.

Sau khi khâu lại kĩ càng vết thương được đeo băng bột lớn.

Ngay sau khi phẫu thuật

Sau một thời gian quan sát trong phòng hồi sức, bạn được đưa về phòng.

Nếu phẫu thuật bằng gây tê ngoài màng cứng, bạn sẽ được phép ăn chất lỏng trong vòng 2 đến 4 giờ sau khi về phòng.

Trong ngày phẫu thuật, bạn sẽ tiếp tục nhận chất truyền tĩnh mạch.

Để để giảm đau, ống gây tê ngoài màng cứng sẽ được nối tới bơm truyền chất lỏng vi tính hóa, bạn tiếp tục dùng thuốc giảm đau.

Bạn sẽ được cung cấp thuốc tiêm và thuốc uống theo hướng dẫn của bác sĩ.

Vài bệnh nhân có thể yêu cầu truyền oxy trong 24 giờ đầu, trong khi người khác yêu cầu sự theo dõi chăm sóc đặc biệt.

Nếu bạn có bất kỳ khó khăn nào, đừng do dự gọi cho y tá hay bác sĩ. Họ sẽ luôn luôn sẵn sàng giúp bạn.

Sau phẫu thuật

Ngày thứ 1

Vào ngày sau phẫu thuật, bài tập gối được bắt đầu. Những bài tập này giúp cải thiện sự linh động của cơ thể và chi được phẫu thuật. Điều này giúp giảm sưng và chuẩn bị cho bạn đi lại sớm. Bài tập cũng giúp giảm mắc nghẽn ở bắp chân ( nghẽn tĩnh mạch sâu) và biến chứng ở phổi (tắc mạch phổi) gây ra bởi nghẽn ở bắp chân.

Thực hiện những bài tập :

- Bài tập thở sâu : dùng máy gọi là triflometer. Thực hiện một lần 10 động tác, 2 lần mỗi ngày.

- Bài tập tĩnh cơ bốn đầu : trong bài tập này, bạn kéo căng xương bánh chè trong khi đếm đến 3 và thả lòng cho lần đếm đến 3 khác. Thực hiện mỗi lần 5 động tác, trong mỗi giờ.

- Lên xuống bắp chân : di chuyển chân lên xuống, khi gân gót căng nhất. Bài tập này giảm mắc nghẽn ở bắp chân. Thực hiện mỗi lần 5 động tác, mỗi giờ.

- Bài tập tay: thực hiện khi ngồi hoặc chống đỡ trên giường.

1.  Để cánh tay qua 2 bên.

2.  Dang tay qua 2 bên.

3.  Khép 2 tay gần nhau trước mặt.

4.  Khuỷu tay gập lại trước mặt.

5.  Nâng tạ

Thực hiện mỗi động tác 5 lần , 2 lần một ngày.

Bài tập với máy tập thụ động liên tục CPM

Bài tập giúp sớm lấy lại phạm vi cử động (ROM). Máy hoạt động bằng điện, giúp uốn cong và kéo căng gối không cần sự cố gắng chủ động của bạn. Có nút điều chỉnh thay đổi độ co cơ, thời gian giữ co và duỗi cơ.

Ngày đầu tiên co cơ từ 100 đến 300 và giữ trong 5 giây.

Thực hiện máy tập CPM trong 2 giờ vào buổi sáng và 2 giờ vào buổi chiều.

Ngày thứ 2

Thay băng và ống thoát dịch. Băng nhỏ hơn để bạn có thể tập luyện gối tốt hơn.

Thực hiện những bài tập giống ngày thứ 1.

Tiếp tục giảm liều thuốc gây tê ngoài màng cứng. Bạn sẽ dùng thuốc viên giảm đau nhẹ.

Những bệnh nhân phẫu thuật một gối, ngày thứ 2 là ngày cuối cùng dùng thuốc kháng sinh. Sau liều cuối, ống truyền tĩnh mạch sẽ được tháo bỏ.

Ngày thứ 3

- Tháo bỏ ống gây tê màng cứng.

- Tháo bỏ ống thông tiểu.

- Tiếp tục chương trình tập luyện.

- Tăng góc máy tập CPM lên 400.

- Bạn sẽ đứng với khung tập đi và có thể được phép đi lại vài bước nếu điều kiện sức khoẻ cho phép.

Ngày thứ 4

- Ngày cuối cùng tiêm kháng sinh ở bệnh nhân phẫu thuật cả hai khớp gối.

- Tiếp tục tập luyện.

- Tăng góc máy tập CPM lên 500

- Ngồi ở thành giường thực hiện gập và thẳng gối, 2 lần mỗi ngày.

Ngày thứ 5 và thứ 6

Bắt đầu vài bài tập mới. Những bài tập này tập trung hơn vào động tác gập gối và sức mạnh ở chân phẫu thuật.

- Ngồi trên ghế văn phòng, đẩy ghế bằng chân phẫu thuật.

- Tập trên máy đạp xe.

- Leo cầu thang từng bước nhỏ.

- Nâng chân thẳng.

Ngày thứ 7

Chuẩn bị xuất viện

Bạn đã biết chương trình tập luyện và sẵn sàng xuất viện hôm nay.

Mục tiêu trước khi xuất viện :

- Khả năng đứng và đi bộ vài bước với sự trợ lực.

- Khả năng gập gối hơn 750.

- Khả năng nâng chân thẳng lên trong tư thế ngồi.

- Có thể ngồi trên bồn cầu dạng ngồi.

- Có thể đứng lên từ tư thế ngồi.

- Cân bằng tốt trong khi đi.

Những bệnh nhân phẫu thuật cả 2 gối cùng lúc cần ở lại bệnh viện khoảng hơn 2 tuần.

Chăm sóc tại nhà

Cắt chỉ may sau 10 ngày phẫu thuật.

Những bài tập được dạy tiếp tục tại nhà. Phần lớn bạn có thể tự thực hiện, một số có thể yêu cầu sự trợ giúp của người tập vật lý trị liệu.

Nên

- Luôn luôn dùng bàn cầu ngồi.

- Đi bộ khoảng xa như bạn muốn.

- Có thể đi bơi.

Không nên

- ngồi xổm.

- ngồi tréo chân.

- ngồi trên mặt phẳng thấp.

- chạy bộ.

Bệnh nhân phẫu thuật cả 2 gối cùng lúc

Những bệnh nhân có thể phẫu thuật cả 2 gối cùng lúc. Tình trạng sức khỏe được quyết định bởi bác sĩ cố vấn khớp, bác sĩ phẫu thuật, người cố vấn sức khỏe và người tập vật lý trị liệu.

Những khác biệt trong chăm sóc trước phẫu thuật

- Chăm sóc tăng cường trong 24 giờ.

- Dùng chất kháng sinh liên tục trong 5 ngày so với 3 ngày.

- Thực hiện công việc hàng ngày trước phẫu thuật giống nhau trong 3 ngày đầu.

- Chương trình tập luyện được thay thế cùng một cách như ngồi trên thành giường, đứng và đi bộ có thể làm lâu hơn sau 2 đến 3 ngày.

- Chăm sóc và cách thức khác giống nhau.

 

Tiếp tục lịch trình

Bạn sẽ được yêu cầu tiếp tục kiểm tra và chụp X quang :

- 1 tháng sau khi phẫu thuật

- 3 tháng sau phẫu thuật

- 6 tháng sau phẫu thuật

- 1 năm sau phẫu thuật và rồi 1 năm 1 lần.

- Kiểm tra với bác sĩ nếu có bất kỳ cơn đau gối dai dẳng hay sưng, hay nếu có thắc mắc nào.

- Dùng thuốc giảm đau theo hướng dẫn và không bao giờ giấu những cơn đau cảnh báo đó có thể là một vấn đề khớp gối.

- Nếu bạn phải phẫu thuật, đảm bảo kiểm tra trong trường hợp có bất kỳ hoạt động đặc trưng có hại đến gối phẫu thuật của bạn.

- Nấu bạn không khỏe, cơ hội nhiều là gối của bạn cũng vậy. Trước khi trở lại hoạt động mạnh như thể thao cuối tuần, bảo vệ gối với chương trình tập luyện trước khi bệnh. Nhớ làm nóng cơ trước khi tập thể thao.

- Tránh hoạt động thường xuyên kích thích gối và gây sưng.

- Giảm cân để giảm sức nặng lên gối.

- Chúng ta có thể điều trị thành công hầu hết những vấn đề khớp gối, nếu chẩn đoán và điều trị sớm. Điều quan trọng nhất là vai trò của bạn trong việc duy trì sức mạnh và sự vững chắc của gối qua các bài tập. Cơ chân mạnh có khớp gối khỏe.