Rách chóp xoay : Thực tế Chẩn đoán và Điều trị

Trong y học, chóp xoay là một thuật ngữ giải phẫu học dùng để chỉ nơi hội tụ một nhóm gân cơ của khớp vai, gồm: cơ dưới vai, cơ trên gai, cơ dưới gai và cơ tròn bé. Các gân này có nhiệm vụ giữ vững khớp vai, giúp dạng và xoay vai. 

 Trong y học, chóp xoay là một thuật ngữ giải phẫu học dùng để chỉ nơi hội tụ một nhóm gân cơ của khớp vai, gồm: cơ dưới vai, cơ trên gai, cơ dưới gai và cơ tròn bé. Các gân này có nhiệm vụ giữ vững khớp vai, giúp dạng và xoay vai. 

Khớp vai có tầm vận động lớn, được sử dụng nhiều trong suốt đời người nên bệnh lý của chóp xoay thường dễ gặp ở những người trong độ tuổi trung niên. Giống như một bộ máy đã vận hành quá lâu nên các gân cơ chóp xoay đến giai đoạn này sẽ bị mòn, đó là lúc mà chóp xoay bị rách. Nguyên nhân gây ra tổn thương rách khớp vai là do một chấn thương mạnh cấp tính như ở các vận động viên thể thao hoặc người bị tai nạn nhưng cũng có thể là do những vi chấn thương kéo dài. 

Người bị rách chóp xoay sẽ có những biểu hiện đau nhiều ở vùng vai, cử động vai khó khăn, nhiều khi không thể tự mặc áo,  chải đầu,… hay với tay lấy đồ vật ở trên cao. Điều này làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày cũng như chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Chẩn đoán bằng cách nào?

Khi bệnh nhân bị đau khớp vai, qua thăm khám, bác sĩ thường chỉ định cho đi chụp X- Quang thường quy. Tuy nhiên, việc chụp X- quang chỉ giúp phát hiện các bệnh lý thoái hóa khóp, vôi hóa gân cơ, mỏm cùng vai xuống thấp… nên thường không đánh giá hết tình trạng của bệnh.

Trong trường hợp này để chẩn đoán chính xác cần phải dùng đến phương pháp chụp MRI có tiêm thuốc tương phản từ vào khớp. Lúc này, các hình ảnh bệnh lý của chóp xoay sẽ hiện rõ trên phim. Vì vậy,việc chẩn đoán bệnh lý của chóp xoay thật ra không hề khó, vấn đề nằm ở chỗ người thầy thuốc có nghĩ tới nó hay không?Một thực tế (cũng là trở ngại) cần phải nói thêm là các bác sĩ thường bỏ sót bệnh trong quá trình chẩn đoán. So với các phương pháp chẩn đoán hình ảnh thông thường như: X-quang, siêu âm, thậm chí cả chụp cắt lớp thì phương pháp chụp cộng hưởng từ khá tốn kém, nhiều bệnh nhân không có khả năng chi trả. Nhiều bác sĩ cũng vì thế mà e dè, “không đành lòng” chỉ định chụp MRI.

Phương pháp điều trị ra sao?

Có nhiều cách mổ để khâu lại chóp xoay bị rách nhưng phương pháp điều trị tối ưu nhất hiện nay là phẫu thuật nội soi khớp vai. Với phương pháp này sẽ khắc phục được những hạn chế mà cách mổ hở trước đó chưa đạt tới, giúp vết sẹo mổ nhỏ hơn, ít gây đau đớn và thời gian phục hồi nhanh hơn (Trước đây, với cách mổ hở vết mổ thường lớn, sau mổ bệnh nhân đau nhiều và khả năng phục hồi chậm). Hiện tại, phẫu thuật khâu chóp xoay qua nội soi đã được áp dụng ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Đây cũng là phương pháp mang lại sự hài lòngcho hầu hết các bệnh nhân.

Tuy nhiên, kỹ thuật nào cũng tồn tại hai mặt. Nhược điểm lớn của phẫu thuật nội soi khớp vai là một dạng phẫu thuật khó, cơ hội thành công chỉ dành cho những bác sĩ được đào tạo bài bản và giàu kinh nghiệm. Thêm vào đó, chi phí cho một ca phẫu rách khớp vai khá lớn, khoảng vài chục triệu đồng. Con số này không hề nhỏ đối với nhiều gia đình có thu nhập thấp ở Việt Nam, nhất là với bà con nông dân, anh chị em công nhân – những người thường phải lao động nặng nhọc và rất dễ mắc phải bệnh lý này.

Nhiều người thường không để ý đến những cơn đau vai, nhiều gia đình vì điều kiện kinh tế mà e ngại điều trị. Song, thực tế cho thấy càng chẩn đoán và can thiệp trễ thì khả năng lành bệnh càng thấp, chi phí điều trị lại càng tăng lên. Một khi, chỗ rách chóp xoay càng lớn thì cần phải dùng đến nhiều chỉ khâu nội soi. Việc phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời sẽ giúp bệnh nhân sớm thoát khỏi những cơn đau mà giá thành lại giảm đi đáng kể. Cũng có nhiều trường hợp, bệnh nhân được phát hiện sớm, chóp xoay chỉ bị viêm và thoái hóa thì chỉ cần dùng thuốc, vật lý trị liệu hoặc mổ nội soi cắt lọc khớp, không cần phải khâu thì chi phí cho một ca bệnh không cao và người nghèo cũng có khả năng chi trả.